ارز و طلا از جمله کالاهایی هستند که همه روزه به اشکال مختلف مبادله میشوند. این کالاها هم به منظور استفاده شخصی توسط افراد مختلف خریداری میشوند و هم برای سرمایهگذاری در میزان خرد و انبوه. نظارت به مبادلات این کالاها یکی از مهمترین مسائلی است که بانک مرکزی ایران مستقیما به آن رسیدگی میکند.
مرکز مبادله ارز و طلا چیست؟
مرکز مبادله ارز و طلای ایران به نشانی ice.ir سامانهای است که به منظور رفع چالشهای خرید و فروش و نظارت بر معملات طلا نظیر حراج سکه طلا و ارز توسط بانک مرکزی ایران راهاندازی شده است. در این مرکز به معاملات ارزهای خارجی و طلا رسیدگی شده و تمامی معاملات انجام شده، به طور دقیق بررسی و شفافسازی میشوند.
تماس با مرکز مبادله ارز و طلا
آدرس: تهران، خیابان خالد اسلامبولی(وزرا)، ضلع جنوبی پارک ساعی، پلاک ۷۰
شماره تماس : ۰۲۱۷۲۰۸۷۰۰۰ | شماره فکس: ۰۲۱۷۲۰۸۷۲۲۲ | کد پستی :۱۵۱۱۹۱۸۹۱۱
مرکز پاسخگویی به متقاضیان شرکت در حراج سکه طلا: داخلی ۷۰۵
بیشتر بخوانید: سامانه سنا بانک مرکزی چیست؟ همه چیز درباره سامانه نظارت ارزی
مرکز مبادله ارز و طلا چه کاری انجام میدهد؟
در گذشته، چالشهای پولی و ارزی که در مسیر سرمایهگذاری با ارزهای خارجی و فلزات گرانبها مانند طلا یا خرید و فروش این کالاها در کشور ایجاد میشدند، جزو مهمترین مشکلات در بازارهای مالی بودند. نبود نظارت بر بازار معاملات ارز و طلا باعث شده بود که خرید و فروش در این بازارها بدون قوانین مشخصی انجام شود و مسائلی مانند قیمتگذاری و… بدون شفافیت و با نظر شخصی، صورت پذیرد.
این موضوع هرج و مرج زیادی در بازار طلا و ارز ایجاد کرده بود و به مسئله تورم دامان میزد، به همین دلیل بانک مرکزی در سال 1401 و به منظور رفع این مشکلات، اقدام به راهاندازی مرکز مبادله ارز و طلا کرد.
مرکز مبادله ایران با هدف برطرف کردن چالشهای پولی و ارزی تاسیس شد تا نظارتی دقیق در بازار ارز و طلا داشته باشد و به انجام هرچه منصفانهتر معاملات کمک کند. ایجاد ساز و کاری امن برای انجام معاملات ارز و طلا و ساماندهی افرادی که به طور عمده این کالاها را خرید و فروش میکنند، از جمله اهداف راهاندازی این مرکز بود که از همان ابتدا و شروع کار برای دستیابی به آن تلاش شده است.
اهداف ایجاد مرکز مبادله ارز و طلای ایران چیست؟
شفافسازی در معاملات ارز و طلا را میتوان مهمترین هدف از تاسیس مرکز مبادله ارز و طلای ایران معرفی کرد. با افزایش روزافزون معاملات ارز و طلا در کشور، ضرورت وجود بستری امن برای پوشش این معاملات و امکان پیگیری قانونی درصورت بروز مشکل، به شدت احساس میشد. به همین منظور بانک مرکزی، مرکز مبادله ارز و طلا را راهاندازی کرد تا از طریق آن به اهداف زیر دست پیدا کند:
- ایجاد مرجعیت قیمت
- افزایش حجم معاملات رسمی
- سهولت دسترسی متقاضیان به ارز و طلا
ایجاد مرجعیت قیمت
یکی از اهداف بانک مرکزی در تاسیس مرکز مبادله ایران ایجاد مرجعیت قیمتها بود. نبود قیمت پایه و مرجع، در بسیاری از معاملات باعث ضرر خریداران و سود بالای فروشندگان میشد.
افزایش حجم معاملات رسمی
یکی دیگر از اهداف بانک مرکزی در تاسیس این مرکز افزایش حجم معاملات رسمی بود. تا پیش از ایجاد چنین مرکزی، معاملات مختلفی در بازار ارز و طلا انجام میشد که اغلب به صورت غیر رسمی بودند. این موضوع چالشهای زیادی را برای دو طرف معامله ایجاد میکرد؛ برای مثال، در صورتی که معامله نیاز به پیگیری قانونی داشت، به دلیل رسمی نبودن معامله این امکان به راحتی میسر نبود.
سهولت دسترسی متقاضیان به ارز و طلا
دسترسی هرچه راحتتر متقاضیان معامله ارز و طلا به این دو کالای ارزشمند، از دیگر اهداف تاسیس مرکز مبادله ارز و طلای ایران بود. در این مرکز بازارهای طلا و ارز به تالارهای مختلف تقسیم میشوند و در هر تالار معاملات مشخصی انجام میشوند که تمام آنها شفافسازی شده هستند و به صورت رسمی و قانونی انجام میپذیرند.
چند نوع بازار در مرکز مبادله ارز و طلای ایران وجود دارد؟
همانطور که از نام این مرکز مشخص است، تمرکز این بازار نظارت بر فعالیتهای دو بازار ارز و طلا است. هرکدام از بازارهای این مرکز از چند تالار مختلف تشکیل شده است که فعالیتهای انجام شده در آنها، متناسب با موضوع تالار متفاوت است. در ادامه به معرفی این دو بازار با جزئیات بیشتری میپردازیم.
بازار ارزی در مرکز مبادله ارز و طلای ایران
بازار ارزی یکی از مهمترین بازارها در مرکز مبادله ارز و طلا است. این بازار تاثیر مستقیمی در بازار مالی کشور دارد و در بالا و پایین شدن نرخ ارز نیز موثر است. به همین دلیل نظارت بر آن باید به دقیقترین شکل ممکن انجام شود.
انواع بازار ارز در مرکز مبادله ارز و طلا
بازار ارزی در مرکز مبادله ایران دارای 4 تالار به شرح زیر است:
- تالار اسکانس ارز
- تالار حواله ارز
- تالار مشتقات ارزی
- تالار قراردادهای نوین ارزی
تالار اسکناس ارز
تالار اسکانس ارز با هدف ساماندهی به عرضه و تقاضای ارزهایی که خرید و فروش آنها در کشور رایجتر است، ایجاد شده است و در آن نظارتی دقیق به معاملات، جهت امنیت بیشتر انجام میشود. ازجمله ارزهایی که عرضه و تقاضای آنها در بستر امن معاملاتی این تالار انجام میگیرد، میتوان به یورو، دلار، روبل، لیر، یوآن و… اشاره کرد.
هدف از ایجاد این تالار تخصیص ارز به نیازهای قانونی افراد است. در واقع، افرادی که برای نیازی مشخص و مورد تایید بهدنبال ارز خدماتی هستند، امکان استفاده از خدمات این تالار را دارند. برای مثال ارز ماموریت، ارز دانشجویی، ارز مسافرتی، ارز درمانی ازجمله ارزهایی هستند که میتوان از تالار اسکناس ارز دریافت کرد.
متقاضیان دریافت ارز خدماتی از این تالار برای دریافت ارز خود باید مراحل مختلف را طی کنند و اقداماتی را انجام دهند که بهشرح زیر است:
- متقاضی در اولین مرحله باید به تارنمای مربوطه مراجعه کرده و نیاز ارزی خود را مشخص کند. برای مثال دانشجویانی که بهدنبال ارز دانشجویی هستند باید اسناد و مدارک مربوط به پذیرش خود در دانشگاههای دیگر کشورها را ارائه کرده و میزان ارز مورد نیاز خود را مشخص کنند.
- اسناد و مدارکی که توسط متقاضی ارائه شده است توسط دستگاههای اجرایی بررسی میشود و در صورتی که متقاضی مشمول دریافت ارز خدماتی شود، به بانک ملی ایران ارجاع داده میشود.
لازم به ذکر است که پرداخت ارز به صورت اسکناس توسط بانک های ملی و ملت و پرداخت ارز به صورت حواله از طریق کلیه بانک ها امکان پذیر است.
تالار حواله ارز
صادرکنندگان و واردکنندگان ارزی این امکان را دارند که در تالار حواله ارز، حواله ارز محلی دریافت کرده و معاملات خود را در آن انجام دهند. نرخ حوالههای ارزی در این تالار متناسب با نوع حواله و ویژگیهای آن مشخص میشود.
در حال حاضر، پر متقاضیترین حوالههای ارزی در این بازار شامل ارزهای یورو، دلار و درهم هستند که با «مبالغ منصفانه» معامله میشوند. در تالار حواله ارز مرکز مبادله ایران، شرکتهای مختلفی به عرضه ارز میپردازند که ازجمله آنها میتوان به شرکتهای صنایع معدنی و شیمیایی اشاره کرد.
تالار مشتقات ارزی
از دیگر تالارهای موجود در مرکز مبادله ارز و طلای ایران میتوان به تالار مشتقات ارزی اشاره کرد. مشتقات ارزی در واقع، قراردادهای مالی هستند که ارزش آنها بر پایه ارزش یک دارایی دیگر مشخص میشود. قراردادهای مشتقات ارزی به کاربران این حق را میدهد که دارایی خود را در زمان مشخصی خرید و فروش کنند.
به عبارتی میتوان گفت ارزش مشتقات ارزی، بر اساس دارایی پایه یا دارایی دیگری که به آن وابسته هستند و زمان پایان قرارداد مشخص میشود. قراردادهای آتی ارزی، قراردادهای سواپ ارزی و قراردادهای اختیار معامله ارزی از مهمترین قراردادهای مشتقات ارزی در مرکز مبادله ایران هستند. این تالار با هدف کاهش ریسک برای صادرکنندگان و واردکنندگان ارز تاسیس شده و فعالیت میکند.
تالار قراردادهای نوین ارزی
یکی دیگر از تالارهای فعال در بازار ارز مرکز مبادله ارز و طلای ایران، تالار قراردادهای نوین ارزی است. در این تالار به مواردی مانند انواع اوراق ارزی، گواهیهای سپرده ارزی، سرمایهگذاریهای ارزی و صندوقهای سرمایهگذاری ارزی رسیدگی و نظارت میشود.
فعالیت این تالار برای سرمایهگذاران بازار ارز بسیار مهم است و در ارائه قیمتهای منصفانه برای سرمایهگذاری و تنظیم قرادادهای گواهی و اوراق به صورت مطمئن، تاثیر مستقیم دارد.
بازار طلا در مرکز مبادله ارز و طلای ایران
دومین بازار فعال در مرکز مبادله ارز و طلا، بازار طلا است. در این بازار به مبادلات و معاملات طلا رسیدگی میشود و تلاش میشود که تمام معاملات انجام شده برای این فلز گرانبها و دیگر فلزاتی که از ارزش مادی بالایی برخوردار هستند، به صوررت شفاف و دقیق صورت گیرد.
در حال حاضر، بازار طلا، یکی از بزرگترین و مهمترین بازارهای داخلی است که سرمایهگذاری در آن حتی در میان افراد عادی هم طرفداران زیادی دارد. در نتیجه، نظارت دقیق به آن از اهمیت زیادی برخوردار است.
انواع بازار ارز در مرکز مبادله ارز و طلا
بازار طلا در مرکز مبادله ایران هم مانند بازار ارز از تالارهای مختلفی تشکیل شده است که این تالارها به دو دسته تقسیم میشوند:
- تالار نقدی طلا
- تالار قراردادهای مالی مبتنی بر طلا
تالار نقدی طلا
در تالار نقدی طلا، معاملات نقدی انواع طلا و فلزات گرانبها انجام میشود. پرطرفدارترین انواع طلا که مبادله و معامله آنها در این بازار انجام میشود، شمش طلا، انواع تمام سکه، نیم و ربع سکه هستند. در تالار نقدی طلا، معاملات نقدی انواع طلا و فلزات گرانبها انجام میشود. پرطرفدارترین انواع طلا که مبادله و معامله آنها در این بازار انجام میشود، شمش طلا، انواع تمام سکه، نیم و ربع سکه هستند.
تالار قراردادهای مالی مبتنی بر طلا
دومین تالار فعال در بازار طلا، «تالار قراردادهای مالی مبتنی بر طلا» است. در این تالار، معاملات گواهی سپرده کالایی طلا و قراردادهای مشتقه یا آتی مربوط به طلا انجام میشوند که از جمله آنها میتوان به قراردادهای آتی بر پایه داراییهایی مانند شمش، تمام سکه، ربع و نیم سکه اشاره کرد. به طور کلی، میتوان گفت بازار ارزی به دلیل تنوع بالاتر ارز و تعداد متقاضیان و معاملات، گستردهتر از بازار طلا است.
برای خرید سکه از مرکز مبادله چه باید کرد؟
همه افرادی که بیشتر از 18 سال سن داشته باشند، قادر به خرید سکه حراجی از مرکز مبادله طلا ایران هستند. این افراد باید به سامانه معاملات طلای مرکز مبادله ایران به نشانی ice.ir مراجعه کرده و بعد از ثبتنام در سامانه برای شرکت در حراجی طلا اقدام کنند.
انواع سکه طلای بهار آزادی در این حراجیها به فروش میرسد که نوع سکه در زمان حراجی بهطور دقیق مشخص میشود. افرادی که قصد ثبتنام در این حراجی و خرید طلا را دارند ابتدا باید احراز هویت شوند؛ فرایند احراز هویت این افراد و زمان آن از طریق بخش سکه سایت مرکز مبادله، با نام «سامانه حراج سکه» به نشانی market.ice.ir/fa اعلام میشود. متقاضیان شرکت در معاملات باید از چند هفته قبل از شروع حراجی و معامله، سایت مرکز مبادله را دنبال کنند.
تمام پروسه خرید طلا در مرکز مبادله طلای ایران به صورت برخط (آنلاین) انجام میشود و متقاضیان قبل از شروع معامله باید کیف پول خود را شارژ کنند. در صورتی که در زمان انجام معامله موجودی کیف پول متقاضی کافی نباشد، فرد دو راه دارد؛ اولین راه کاهش تعداد سکه مورد نظر و خرید متناسب با مبلغ موجود در کیف پول است و راه بعدی شارژ کردن حساب و واریز کل وجه معامله از طریق درگاه پرداخت اینترنتی به کیف پول است.
لازم به ذکر است که پیش از تکمیل کیف پول یا کاهش تعداد سکه امکان ثبت نهایی و خرید قطعی وجود ندارد.
در صورتی که موجودی کیف پول فرد کافی باشد تنها باید تعداد سکه را مشخص کرده و سفارش خود را نهایی کند. متقاضیان باید به این موضوع هم دقت کنند که علاوه بر مبلغ اصلی سکه، مبلغی نیز به عنوان کارمزد از حساب آنها کم میشود. درنتیجه، میزان مبلغ پرداختی برای شارژ کیف پول باید کمی بیشتر از مبلغ سکهها باشد.
به گفته مرکز مبادله ایران، کارمزد حراج شمش طلا به ازای هر طرف شرکت کننده در حراج، دو در هزار ارزش معامله (جمعاً چهار در هزار) است.
مراحل خرید سکه طلا از «سامانه حراج سکه» مرکز مبادله
- واریز وجه
- ثبت سفارش
- تخصیص سکه
- تحویل سکه
1. واریز وجه
- به حساب کاربری خود در پلتفرم پول واریز کنید.
- از طریق درگاههای امن بانکی و با استفاده از کارتهای عضو شتاب میتوانید این کار را انجام دهید.
2. ثبت سفارش
- نوع سفارش خود (خرید) را انتخاب کنید.
- تعداد سکه و قیمت مورد نظر خود را وارد کنید.
- سفارش شما در لیست سفارشات قرار میگیرد.
3. تخصیص سکه
- سفارشات بر اساس قیمت و زمان ثبت در صف انتظار قرار میگیرند.
- به محض تخصیص سکه با قیمت و تعداد مورد نظر شما، سکه به شما تعلق میگیرد، در غیر این صورت وجه واریزی عودت میشود.
4. تحویل سکه
- تحویل سکه با مراجعه به شعبه بانک انتخابی در تاریخ انتخاب شده انجام میشود.
- با ارائه کارت شناسایی و کد رهگیری، سکه خود را تحویل بگیرید.
در صورت بروز مشکل در معاملات چه باید کرد؟
با توجه به اینکه تمام معاملات انجام گرفته در مرکز مبادله ارز و طلا به صورت قانونی صورت میگیرند، در صورت بروز هرگونه مشکل در انجام معاملات میتوان مشکل را به صورت قانونی پیگیری کرد. در درجه اول بهتر است پیگیری از سمت بانک مرکزی انجام شود و در صورتی که نتیجه مطلوب از پیگیری حاصل نشد امکان رسیدگی به شکایت از طریق مراجع قضایی نیز وجود دارد.
با این حال، در یک سال اخیر مشکل به خصوصی در معاملات این مرکز گزارش نشده است؛ اما توصیه میشود افرادی که تجربهای در زمینه معاملات ارز و طلا ندارند یا در این زمینه تازهکار هستند بدون تحقیق و بررسی و بدون دریافت راهنمایی از افراد با تجربه، اقدامی برای انجام معامله در این مرکز نکنند.
تا پیش از تاسیس مرکز مبادله ارز و طلا، مشکلات زیادی در این بازارها وجود داشت که یکی از آنها کلاهبرداریها و ضرر و زیانهای گاها سنگین برای خریداران بود. با تاسیس این مرکز در یک سال گذشته بسیاری از معاملات ارز و طلا در بستری امن و قانونی انجام میپذیرند که این موضوع چالش معاملات برای هر دو طرف قرارداد را تا حد زیادی کم کرده است.
البته این مرکز هنوز جای رشد داشته و به اصلاحات و تغییرات اساسی نیاز دارد. با این حال، میتوان گفت که ایجاد چنین مرکزی یکی از مهمترین اقدامات بانک مرکزی برای نظارت دقیق به بازار ارز و طلا بوده است.
