حتما برایتان پیش آمده است که قصد خرید دلار یا ارزهای مختلف را داشتهاید و در هنگام جستجو برای فروشندگان و صرافیهای گوناگون با انواع سامانهها و قیمتها برای خرید و فروش ارز روبهرو شدهاید. حتی اگر بهدنبال خرید و فروش نباشید و صرفا علاقهمند به بازارهای مالی و تغییرات نرخ ارز، طلا و انس جهانی باشید، ممکن است کلماتی مثل سامانه سنا، دلار نیمایی، نرخ دلار آزاد، دلار دولتی و مرکز مبادله ارز و طلای ایران را شنیده باشید.
همه ما میدانیم که نرخ ارز میتواند بر جنبههای مختلف زندگی ما تاثیرگذار باشد. در این مقاله، به معرفی سامانه سنا، کاربردهای این سامانه، ارز سنا و تفاوت آن با ارز نیما خواهیم پرداخت. اگر همیشه فرق قیمتهای مختلف ارز برایتان سوال بوده است، این مقاله را حتما دنبال کنید تا جواب سوالهای خود را بگیرید.
انواع نرخ ارز در ایران
در بسیاری از کشورهای جهان، نرخ ارز یک رقم ثابت است و افراد چه بازرگان باشند، چه تولیدکننده یا یک فرد عادی؛ همه با یک مبلغ مشخص ارز را خریداری میکنند و معاملات و مبادلات براساس آن انجام میشود. تعیین این رقم مبتنی بر کارکرد بازار است؛ یعنی میزان عرضه و تقاضا قیمت ارز را مشخص میکند و همگی براساس آن، باید قیمت ارز مورد نظر خود را پرداخت کنند.
اما در برخی دیگر از کشورها مانند کشور خودمان، سیستم نرخ ارز ثابت نیست. در این کشورها، قیمت ارز پر تقاضا مثل یورو یا دلار با قیمت ثابتی از پول رسمی کشور تعیین میشود؛ بنابراین، در این کشورها قیمت رسمی ارز برای معامله یک رقم ثابت است و قیمت ارز در بازار آزاد یک رقم دیگری است. به این سیستمها اصطلاحا “نظام ارزی چند نرخی” میگویند و در اکثر مواقع قیمت ارز رسمی در صرافی پایینتر از قیمت بازار آزاد است. افراد عادی که برای مصارف شخصی مثل مسافرت و خرید نیاز به ارز دارند باید از بازار آزاد خرید کنند و تولیدکنندگان و بازرگانان برای متعادل کردن قیمتها در داخل کشور، از ارز دولتی استفاده میکنند.
سامانه سنا چیست؟
سامانه سنای بانک مرکزی، که کوتاه شده عبارت “سامانه نظارت ارزی” است، یک درگاه اینترنتی است که صرافیهای دارای مجوز و اعتبار، باید در آن معاملات ارزی انجام شده روزمره خود را اعلام کنند. بانک مرکزی در این سامانه، کلیه معاملات روزمره صرافیها را به شکل لحظهای رصد میکند. نرخ ارز در وبسایت سنا بیان کننده میانگین نرخ داد و ستد ارز بر مبنای معاملات انجام شده در صرافیهای مجاز کشور است؛ در نتیجه هدف سامانه سنا، اعلام میانگین قیمت دلار معامله شده در صرافیها است که از سوی بانک مرکزی طراحی شدهاست. معمولا نرخ اعلامی در سامانه سنا تا حدودی کمتر از قیمت دلار بازار آزاد است.
باید بدانیم که فروختن ارز در سامانه سنا زیر نظر بانک مرکزی جمهوری اسلامی انجام میشود. صرافیها موظف هستند تمام معاملات ارزی روزانه خود را در سامانه سنا ثبت کنند و در صورت سرپیچی یا امتناع از اعلام معاملات، بانک مرکزی آنها را تحت پیگرد قانونی قرار میدهد.
مشاهده نرخ سنا
برای اطلاع از نرخ لحظهای ارز سنا میتوانید به سامانه سنا http://www.sanarate.ir که توسط بانک مرکزی راهاندازی شده مراجعه کنید تا از آخرین قیمتهای خرید و فروش ارزهای پر تقاضا مطلع شوید. البته سایتهای دیگری هم هستند که نرخ سنا را اعلام میکنند، اما بهترین و قابل اعتمادترین مکان برای مشاهده نرخ ارز سنا، وبسایت معرفی شده است.
مزایای راهاندازی سامانه سنا در اقتصاد چیست؟
سامانه سنا که در سال 1397 راهاندازی شد، مزایای زیادی داشت که برخی از آنها عبارتاند از:
- ساماندهی معاملات و مبادلات ارزی و جلوگیری از هرج و مرج بازار ارزی به دلیل عدم وجود یک پایگاه و مرجع اصلی برای اعلام قیمت
- اطلاع از قیمت ارز به صورت لحظهای
- نظارت دقیقتر بانک مرکزی بر صرافیها و معاملات ارزی
- دریافت اطلاعات دقیق از ارزهای مختلف در یک پایگاه و مرجع اصلی
- محفوظ ماندن کل اطلاعات و دادههای افراد در پایگاه بانک مرکزی؛ این امر باعث میشود دلالان و کسانی که در بازار سیاه ارز کار میکنند نتوانند بهراحتی اقدام به معامله و خرید و فروش ارز با قیمتهایی متفاوت از سامانه سنا کنند؛ زیرا مشخصات خریداران و فروشندگان در سامانه سنا قابلیت پیگیری دارند و در صورت تخلف هر فرد و ایجاد هرج و مرج در بازار ارز بانک مرکزی و سیستم قضایی به راحتی توانایی ردیابی و برخورد قانونی با فرد متخلف را پیدا میکند.
مزایای ذکرشده باعث ایجاد آرامش در بازار ارز میشود و همه متقاضیان ارز، دیگر نگرانی بابت گران خریدن یا ارزان فروختن ارز خود را ندارند.
سامانه سنا در کنار نیما!
در این مقاله، تمرکز ما بر روی سامانه سنا است؛ اما برای دانستن تفاوتهای بین سامانه سنا و نیما لازم است به طور اختصار سامانه نیما را هم توضیح دهیم. حال ببنیم سامانه نیما چیست؟
سامانه یکدست معاملات ارزی نیما، برای آسانتر کردن عرضه ارز به خریداران و فروشندگان به وسیله بانک مرکزی فعالسازی شد. در این روش، متقاضیان میبایست سفارش خود را بارگزاری کنند تا پردازش شود و سپس ارز نیمایی در اختیار آنها قرار بگیرد. ارز نیمایی بیشتر برای واردکنندههای کالاهای اساسی اختصاص داده شده است؛ البته این ارز به دانشجویان برای تحصیل در خارج از کشور، بیماران برای درمان خود و برخی از کارکنان دولت که در سفارتها کار میکنند با شرایط و ضوابط خاصی تعلق میگیرد.
* برای کسب اطلاعات بیشتر در رابطه با سامانه نیما و ارز نیمایی، لطفا مقاله را مطالعه کنید.
شباهت و تفاوت ارز نیما با سنا چیست؟
سامانه ارز سنا با سامانه ارز نیما، دو سامانه مجزا برای کنترل مبادلات ارزی در کشور هستند. هرچند که این دو سامانه در بسیاری از جهات مشابه هم هستند، ولی قیمت ارز در دو سامانه با توجه به پارامترهای گوناگون ممکن است تفاوت داشته باشد.
معمولا نرخ ارز سنا از نرخ ارز نیمایی بیشتر است. از آنجایی که سامانه سنا معدل نرخ ارز مبادله شده در صرافیها را ارائه میدهد، نرخ ارز آزاد نیز تا حد زیادی در تعیین ارزش نرخ سنا تاثیرگذار است؛ برای همین نرخ ارز سنا نسبت به ارز نیمایی بیشتر است.
پس تا اینجا متوجه شدیم نرخ ارز نیمایی عموما از نرخ ارز آزاد کمتر است. این ارز صرفا از روش سامانه نیما و با قوانین خاص و فقط به واردکنندگان رسمی که فرایند و بوروکراسیهای تبیین شده به وسیله بانک مرکزی را طی کرده باشند تخصیص مییابد. در این سامانه، صرافیها یا بانک مرکزی تحت عنوان کارگزاران سامانه نیما، ارزهای خریداری شده از صادرکنندگان را با یک کارمزد از قبل تعیین شده برای رفع نیازهای ارزی کالاهای اساسی در کشور به واردکنندگان اختصاص میدهند.
نکته دیگری که باید درباره تفاوت سامانه سنا با نیمایی بدانیم این است که در اعلام نرخ ارز نیمایی، دولت ایران دخیل است. به عبارت دیگر، ارگانی که ارزش این ارز و معیار عرضه آن را معلوم میکند دولت است. این درحالی است که نرخ ارز سنا که در سامانه سنا میبینید به وسیله صرافیها و میانگین قیمت معاملات آنها تعیین میشود و دولت دخالت کمتری در آن دارد.
هدف از ایجاد سامانههای مختلف ارزی توسط دولت
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به منظور یکپارچه کردن بازار ارز و جلوگیری از هرج و مرج در بازار ارز، اقدام به فعالسازی سامانه سنا کرده است. با جمع آوری قیمتهای خرید و فروش ارز بصورت روزانه از کل صرافیهای مجاز که در سامانه سنا نام نویسی کردهاند، نرخ واحد ارز سنا اعلام میشود. در این سامانه، قبلا به جز اعلام نرخ لحظهای ارز، امکان خرید و فروش اینترنتی نیز وجود داشت؛ اما در حال حاضر با تاسیس بازار متشکل ارزی (مرکز مبادله ارز و طلای ایران) این قابلیت کارکرد خود را از دست داده و به بازار متشکل ارزی منتقل شده است.
بیشتر بخوانید: مرکز مبادله ارز و طلای ایران چیست؟ همه چیز درباره مرکز مبادله ایران
در سال های اخیر، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران اقدام به تاسیس و ارائه راه کار هایی برای حفظ نظم بازار ارز ایران و همچنین امنیت اطلاعات شرکت های صرافی کرده است. از اقدامات بانک مرکزی میتوان به تاسیس سامانه سنا، سامانه نیما، سامانه کاشف بانک مرکزی و ارائه سند الزامات امنیت اطلاعات برای شرکت های صرافی نام برد.
دولت ایران در سال ۹۷ نیز با فعالسازی سامانه نیما این فرصت را به واردکنندگان کالاهای اساسی داد تا بتوانند از روشی غیربانکی درخواست خرید ارز کنند. تخصیص ارز برای واردکنندگان کالاهای اساسی کشور از سوی صرافیها و صادرکنندگانی که محصولات خود را در خارج از مرزهای کشور فروختهاند و اکنون میبایست ارز خود را وارد کشور کنند، از طریق سامانه نیما انجام میشود. سامانه سنا به دلیل کنترل داد و ستد ارز در بازار تاسیس شدهاست. در حالی که سامانه نیما برای تهیه و تخصیص ارز واردکنندگان راهاندازی شده است؛ پس سامانه نیما برای کمک به واردکنندگانی که کالاهای اساسی و ضروری کشور مثل دارو، مواد اولیه دام و سایر کالاها را به کشور وارد میکنند تاسیس شدهاست و لازم است بدانیم خود دولت نیز به عنوان صادرکنندهای که نفت میفروشد و ارز حاصل از فروش نفت را به کشور برمیگرداند به عنوان یک فروشنده بزرگ که نیاز ارزی کشور را تامین میکند محسوب میشود.
چه کسانی میتوانند ارز سنا را دریافت کنند؟
همان طور که اشاره شد، قیمت دلار سنا از میانگین قیمت خرید و فروش صرافیهای معتبری که در سامانه سنا ثبت نام کردن و بانک مرکزی به آنها مجوز دادهاست بهدست میآید. در سالهای گذشته، متقاضیان دریافت ارز میتوانستند با ثبتنام در سامانه سنا و با ارائه کد ملی خود، تا سقف 2200 دلار را بهعنوان سهمیه ارز سالانه خریداری کنند. بعد از مدتی و برای جلوگیری خروج بیهوده ارز از کشور و بازگشت ارز برای مصارف تولیدی و کالاهای اساسی، صرفا به متقاضیانی که پاسپورت و بلیط برای خروج از کشور داشتند این ارز اعطا شد.
همچنین متقاضیان، صرفا یکبار در سال امکان خرید ارز مسافرتی را دارند. اگر در یک معامله رقم کمتری مثلا صد دلار از سهمیه خود را خریداری میکردند دیگر نمیتوانستند از دو هزار و صد دلار باقیمانده استفاده کنند؛ پس بهصرفه است برای مسافران و متقاضیان تا در صورت خرید، از تمام سهمیه خود استفاده کنند تا مابقی سهمیه خود را از دست ندهند؛ به این ترتیب، دلار سنا به فروش صرافیها ارتباط دارد و از آنجا به مصرفکنندگان تخصیص پیدا میکند.
نحوه گرفتن ارز سنایی و ارز مسافرتی
طبق اعلام بانک مرکزی جمهوری اسلامی، از تاریخ ۱۴ فروردین سال ۱۴۰۲، بانک مرکزی ایران تغییراتی در سیاست فروش ارز دولتی (سنا) با استفاده از کارت ملی افراد اعلام کرده است. این تغییرات شامل انتقال از حالت پرداخت اسکناس (فیزیکی) به خریدار به روش واریز به حساب ارزی خریدار (غیر فیزیکی) میشود. این به معنای آن است که افراد متقاضی خرید ارز سنا یا ارز مسافرتی، با کارت ملی ابتدا باید یک حساب ارزی در بانک باز کنند، چرا که سهمیه ۲۰۰۰ یورویی به حساب ارزی خریداران واریز خواهد شد و افراد نمیتوانند ارز را به صورت اسکناس و در لحظه دریافت کنند.
بانک مرکزی با اطلاعرسانی شرایط جدید فروش ارز با کارت ملی اعلام کرده است که برداشت اسکناس از حساب ارزی خریداران ارز با کارت ملی، تنها پس از گذشت ۵ روز کاری از زمان واریز به حساب ارزی متقاضی، امکانپذیر است و این عملیات باید در بانک مورد نظر که حساب ارزی دارند انجام شود.
اگر شما متقاضی خرید ۲ هزار یورو ارز سنایی یا ارز مسافرتی با کارت ملی خود هستید، ابتدا باید در یکی از شعب ارزی بانکها حساب ارزی باز کنید. باید توجه داشت که ۵ روز پس از افتتاح حساب، امکان برداشت اسکناسی از حساب خود فراهم میشود. همچنین باید دانست که حسابهای ارزی قبلی مورد قبول نیستند و باید یک حساب جدید برای حساب قرضالحسنه پسانداز ارزی افتتاح شود. متقاضیان خرید ارز سهمیهای برای افتتاح حساب ارزی نیاز به ارائه اصل شناسنامه و کارت ملی یا شماره ملی دارند و شرایط خاص دیگری ندارند.
حساب ارزی شما باید حداقل تا ۶ ماه باز بماند و باید معادل ۱۰۰ دلار نیز در حساب وجود داشته باشد. با توجه به بخشنامه بانک مرکزی، متقاضی دریافت ارز با کارت ملی و افتتاح حساب ارزی باید به صورت حضوری به بانک مراجعه کرده و اقدامات لازم را انجام دهد، زیرا افتتاح حساب به درخواست وکیل مجاز نیست. همچنین پرداخت از محل حساب ارزی تنها به صاحب حساب امکانپذیر خواهد بود.
کارمزد برداشت اسکناس ارز سنایی چقدر است؟
به اطلاع میرساند که بر اساس اعلام بانک مرکزی، کارمزد برداشت اسکناس از حساب ارزی به مقدار ۵ درصد از مقدار برداشت، معادل به ریال، محاسبه خواهد شد. همچنین نرخ تسعیر برابر با نرخ فروش اسکناس دلار یا یورو در سامانه معاملات الکترونیکی ارز (http://www.sanarate.ir) خواهد بود، به اضافه یک درصد در روز برداشت. این مقادیر و شرایط ممکن است تغییر کنند و بهتر است با مراجعه به منابع رسمی بانک مرکزی یا سایت مربوطه، اطلاعات بهروز و دقیق را کسب کنید.
منبع پاراگراف: خبر آنلاین
عوامل موثر بر قیمت در سامانه سنا
قیمت ارزی که در سامانه سنا اعلام میشود بسیار وابسته به قیمت ارز بازار آزاد است. پس کل پارامترهایی که بر نرخ ارز آزاد اثر میگذارند بر روی ارز سنا نیز تاثیرگذارند و میتوانند نرخ ارز سنا را کاهشی یا افزایشی کنند. در ادامه میخواهیم تعدادی از عوامل موثر بر قیمت ارز در سامانه سنا را با هم بررسی کنیم.
نرخ تورم
تورم نقش اساسی در بالا رفتن نرخ ارز دارد. قطعا در سالهای اخیر، متوجه این موضوع شدهاید که وقتی تورم سالانه افزایشی شده است، به تبع آن قیمت دلار و یورو و سایر ارزهای پرتقاضا نیز افزایش پیدا کرده است یا به بیانی دیگر، ارزش پول ملی کشور (ریال) در برابر دلار کاهش پیدا کرده است؛ پس اگر متوجه شدید قیمت ارزهای مختلف به صورت همزمان بالا رفته است، یکی از دلایل اصلی را تورم بدانید. البته خود تورم دلایل زیادی دارد که فرصت تشریح آن در این مقاله نیست و میتوانید از سایر مقالات علل عمده تورم که شامل افزایش نقدینگی و … است را مطالعه فرمایید.
بدهی دولت
اگر دولت بدهی زیادی داشته باشد، نمیتواند سرمایهگذران خارجی را ترغیب کند تا درون کشور سرمایهگذاری انجام دهند و این امر باعث کاهش ارز ورودی به کشور میشود و هنگامی که ارز وارده به کشور کم شود، ارز موجود ممکن است پاسخگوی تقاضای بازرگانان برای واردات کالاهی اساسی به کشور نباشد. همین عامل باعث بالارفتن قیمت ارز در بازار آزاد و در مرحله بعدی، سامانه سنا میشود.
صادرات و واردات
زمانی که میزان صادرات کاهش مییاید، صادرکنندههایی که موظف به بازگرداندن ارز به کشور هستند ارز کمتری را میتوانند به کشور بازگردانند و یا حتی در مقابل صادرات، کالای اساسی (تهاتر) به کشور وارد کنند. درنتیجه، برای اینکه تعادل بازار مصرفی در کشور دچار آشفتگی نشود، واردکنندگان باید کالای بیشتری وارد کشور کنند که همین کار هم نیاز به ارز دارد و کمبود ارز برای واردات کالاهای اساسی و مواد اولیه مثل حالت قبلی باعث افزایش قیمت ارزهای رایج برای خرید و فروش کالا از جمله دلار و یورو میشود.
در سالهای اخیر با توجه به تحریمهایی که برای کشور ایران بوجود آمده است؛ صادرکنندگان را با دردسرهای زیادی برای صادرات کالای خود و دریافت هزینه فروش آنها و برگشت مبالغ ارزی به کشور مواجه کرده است که نتیجه آن را میتوانیم در افزایش قیمت ارز مشاهده کنیم.
ثبات سیاسی و اقتصادی
در مواقعی که کشور با عدم ثبات اقتصادی و سیاسی روبهرو میشود، مثل خطر جنگ و اعتراضات، ارزش پول ملی کاهش پیدا میکند؛ چون عامه مردم ذاتا ریسک گریزند و تلاش میکنند در شرایط عدم ثبات، پول خود را به کالاها و ارزهایی تبدیل کنند که در برابر تورم مقاوم هستند، مثل طلا و دلار. یکی دیگر از راههای فرار از تورم ناشی عدم ثبات اقتصادی، خرید ارز است که ممکن است در سالهای اخیر برای شما و یا اطرافیانتان پیش آمده باشد. دیدیم که خود یا اطرافیان ما برای پسانداز بهجای سرمایهگذاری در تولید یا سهام، خرید طلا یا دلار را ترجیح داده میدهیم.
نتیجهگیری
در این مقاله، با سامانه سنا آشنا شدیم و دریافتیم که این سامانه برای کنترل بازار ارز کشور و جلوگیری از چند نرخی شدن بازار به وجود آمده است تا همه افراد یک مرجع دقیق و رسمی برای اطلاع از قیمت معاملات انجامشده در صرافیهای رسمی داشته باشند. در صورت نیاز به راهنمایی بیشتر میتوانید با مشاوران صراف یار در تماس باشید.
